HEALTH KNOWLEDGE

โรคไต: อาการ สาเหตุ ระยะ และแนวทางดูแลที่ควรรู้

รู้จักโรคไตและโรคไตเรื้อรัง อาการที่อาจไม่มีในระยะแรก การตรวจเลือดและปัสสาวะ ระยะของโรค และแนวทางดูแลพร้อมบทความอ่านต่อ

ผู้จัดทำ: แกรนด์เฮลท์

ปรับปรุงเนื้อหา: 15 ตุลาคม 2569

รอยืนยันผู้ตรวจทานทางการแพทย์

ภาพประกอบโรคไต แสดงไต การตรวจเลือด การวัดความดัน และการปรึกษาผู้รักษา — ภาพประกอบเพื่อการเรียนรู้ ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริงหรือแผนรักษาเฉพาะบุคคล

คำตอบโดยสรุป

โรคไตเป็นคำรวมของภาวะที่กระทบโครงสร้างหรือการทำงานของไต ส่วนโรคไตเรื้อรังหรือ CKD ต้องมีความผิดปกติต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน ระยะแรกอาจไม่มีอาการ การประเมินจึงใช้ผลเลือด ปัสสาวะ และประวัติร่วมกัน การดูแลขึ้นกับสาเหตุ ระยะ และความเสี่ยงของแต่ละคน

โรคไตกับโรคไตเรื้อรังต่างกันอย่างไร

ข้อมูลอ้างอิง

ไตช่วยขับของเสียและน้ำส่วนเกิน รวมถึงรักษาสมดุลที่ร่างกายต้องใช้ คำว่าโรคไตจึงกว้างกว่าคำว่าไตวาย และไม่ได้บอกว่าทุกคนต้องฟอกไต ภาวะไตบาดเจ็บเฉียบพลันเกิดในช่วงเวลาสั้น ส่วน CKD เน้นความผิดปกติที่เป็นอยู่นาน การแยกสองภาวะต้องดูประวัติและผลตรวจเดิม ไม่ตัดสินจากอาการหรือค่าไตครั้งเดียว

ทราบผลว่าไตผิดปกติ ควรถามต่อว่าเป็นความเปลี่ยนแปลงเฉียบพลันหรือเรื้อรัง
ผลเก่าที่มีวันที่ตรวจช่วยให้แพทย์เห็นแนวโน้มได้

เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

ภาพจำลอง: ภาพจำลองไตประกอบการอธิบายการทำงาน — ภาพจำลองไตประกอบการอธิบายการทำงาน · ภาพประกอบเพื่ออธิบายเนื้อหา ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริงหรือเครื่องมือวินิจฉัย

อาการโรคไต: ทำไมรู้สึกปกติจึงยังควรตรวจ

ข้อมูลอ้างอิง

โรคไตเรื้อรังระยะแรกมักไม่แสดงอาการ เมื่อโรคมากขึ้นอาจมีอ่อนเพลีย บวม เบื่ออาหาร หรือปัสสาวะเปลี่ยนไป แต่อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน การไม่มีปวดเอวหรือยังปัสสาวะได้จึงไม่ยืนยันว่าไตทำงานปกติ ผู้มีเบาหวาน ความดันสูง หรือประวัติครอบครัวไตวายควรหารือเรื่องตรวจติดตาม

เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

ภาพจำลอง: การปรึกษาแพทย์เมื่อมีข้อกังวลเกี่ยวกับสุขภาพไต — การปรึกษาแพทย์เมื่อมีข้อกังวลเกี่ยวกับสุขภาพไต · ภาพประกอบเพื่ออธิบายเนื้อหา ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริงหรือเครื่องมือวินิจฉัย

สาเหตุสำคัญไม่ได้มีเพียงการกินเค็ม

ข้อมูลอ้างอิง

เบาหวานและความดันโลหิตสูงเป็นสาเหตุสำคัญของ CKD ในผู้ใหญ่ ยังมีโรคของหน่วยไต โรคทางพันธุกรรม และการอุดกั้นทางเดินปัสสาวะบางชนิด การกินเค็มจึงไม่ใช่คำอธิบายทุกกรณี ควรหาสาเหตุเพื่อวางแผนดูแลให้ตรงจุด พร้อมทบทวนยาที่ซื้อเอง สมุนไพร และอาหารเสริมกับผู้รักษา

เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

ภาพจำลอง: การพูดคุยกับแพทย์เกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพไต — การพูดคุยกับแพทย์เกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพไต · ภาพประกอบเพื่ออธิบายเนื้อหา ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริงหรือเครื่องมือวินิจฉัย

ตรวจอะไร และแบ่งระยะโรคไตอย่างไร

ข้อมูลอ้างอิง

การตรวจเลือดใช้ประเมินการกรองของไต ส่วนปัสสาวะช่วยประเมินความเสียหาย เช่น อัลบูมินรั่ว การแบ่งกลุ่ม G ตาม eGFR เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการประเมิน ต้องดูสาเหตุ ความเรื้อรัง และอัลบูมินในปัสสาวะด้วย ตัวเลขในตารางไม่ใช่เปอร์เซ็นต์ไตที่เหลือ และไม่ใช่ข้อสรุปจากผลครั้งเดียว

กลุ่มการกรองของไตในผู้ใหญ่ตาม eGFR หน่วย mL/min/1.73 m²
กลุ่ม	ช่วง eGFR	ข้อควรเข้าใจ
G1	ตั้งแต่ 90	ต้องมีหลักฐานความเสียหายของไตร่วมจึงจัดเป็น CKD
G2	60–89	ค่าอย่างเดียวไม่ยืนยัน CKD ต้องมีหลักฐานอื่นร่วม
G3a / G3b	45–59 / 30–44	ต้องประเมินว่าผิดปกติต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน
G4	15–29	การกรองลดลงมาก ต้องติดตามและวางแผนกับทีมรักษา
G5	ต่ำกว่า 15	ประเมินภาวะไตวายและทางเลือกดูแลร่วมกับผู้เชี่ยวชาญ

เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

ภาพจำลอง: การประเมินสุขภาพไตโดยบุคลากรทางการแพทย์ — การประเมินสุขภาพไตโดยบุคลากรทางการแพทย์ · ภาพประกอบเพื่ออธิบายเนื้อหา ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริงหรือเครื่องมือวินิจฉัย

เริ่มดูแลจากสาเหตุและแผนติดตาม

ข้อมูลอ้างอิง

เป้าหมายคือช่วยชะลอความเสียหายและลดภาวะแทรกซ้อน โดยควบคุมความดันและน้ำตาลตามเป้าหมายที่ทีมรักษากำหนด ใช้ยาตามสั่ง ปรับอาหาร เลิกสูบบุหรี่ และมาพบตามนัด การฟอกไตหรือปลูกถ่ายไตเป็นทางเลือกในบางรายที่โรครุนแรง ไม่ได้ใช้กับทุกคนที่มีคำว่าโรคไต

นำผลเลือด ปัสสาวะ และรายชื่อยาทั้งหมดไปติดตาม
ไม่กำหนดปริมาณน้ำหรือโปรตีนจากคำแนะนำทั่วไปแทนแผนของตน
อาการผิดปกติต่อเนื่องหรือกังวลควรได้รับการประเมิน

เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

ภาพจำลอง: การพูดคุยเรื่องพฤติกรรมสุขภาพสำหรับการดูแลไต — การพูดคุยเรื่องพฤติกรรมสุขภาพสำหรับการดูแลไต · ภาพประกอบเพื่ออธิบายเนื้อหา ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริงหรือเครื่องมือวินิจฉัย

เมื่อใดควรพบแพทย์ก่อนนัด

ข้อมูลอ้างอิง

หากปัสสาวะลดลงมากหรือหยุดไป บวมเพิ่ม หรือมีอาการใหม่ที่กังวล ควรติดต่อทีมรักษาเพื่อประเมิน โดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดเร็ว เพราะปัญหาเฉียบพลันอาจเกิดร่วมกับโรคเดิมได้ หากหายใจลำบากรุนแรงหรือความรู้สึกตัวเปลี่ยนควรขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน ไม่รอผลตรวจตามนัด อาการเหล่านี้ไม่ได้จำเพาะกับโรคไต แต่เป็นเหตุให้ประเมินความปลอดภัยก่อนใช้คำแนะนำดูแลทั่วไป

เมื่อไปตรวจ ให้นำรายชื่อยาและผลไตเดิมที่หาได้ไปด้วย
บอกว่าอาการต่างจากปกติอย่างไร และเริ่มเมื่อใด

เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

ข้อมูลอ้างอิง

คำตอบสำหรับความเข้าใจทั่วไปและการเตรียมคำถามกับทีมรักษา

เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์

โรคไตทุกคนต้องฟอกไตไหม?

ไม่ใช่ การดูแลขึ้นกับสาเหตุและความรุนแรง การฟอกไตเป็นทางเลือกสำหรับบางรายที่ไตทำงานลดลงมาก และต้องประเมินร่วมกับอาการและภาวะแทรกซ้อน

โรคไตเรื้อรังรักษาหายไหม?

โดยทั่วไป CKD ไม่สามารถรับประกันว่าจะกลับเป็นปกติ แต่การรักษาและติดตามช่วยควบคุมปัญหาและชะลอการดำเนินโรคได้ ผลของแต่ละคนแตกต่างกัน

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้องต่อ

ข้อมูลอ้างอิง

เลือกอ่านประเด็นที่ตรงกับคำถาม หรือกลับไปดูภาพรวมสุขภาพไต

แหล่งอ้างอิงและการทบทวนเนื้อหา

ข้อมูลอ้างอิง

ตรวจแหล่งข้อมูลวันที่ 15 ตุลาคม 2569 ยังรอยืนยันผู้ตรวจทานทางการแพทย์ ตัวอย่างมื้ออาหารและบันทึกเป็นคำอธิบายเชิงบรรณาธิการ ไม่ใช่สูตรรักษา ภาพเป็นภาพประกอบ ไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริง

อ่านต่อและตรวจสอบข้อมูล

เลือกอ่านเรื่องที่เกี่ยวข้อง หรือตรวจข้อมูลผลิตภัณฑ์แยกต่างหาก การเชื่อมโยงนี้ไม่ได้หมายถึงการแนะนำสินค้าเพื่อรักษาภาวะที่กล่าวถึงในบทความ

บทความทั้งหมด ข้อมูลผลิตภัณฑ์สอบถามข้อมูลสินค้า