ค่า eGFR และ Creatinine คืออะไร? อ่านผลตรวจไตพร้อมผลปัสสาวะ
แยกความหมายของ Creatinine, eGFR และ uACR เข้าใจหน่วย แนวโน้ม และข้อจำกัดของผลครั้งเดียว พร้อมคำถามที่ใช้คุยกับแพทย์
Creatinine คือของเสียที่ตรวจวัดในเลือดและใช้ประกอบการคำนวณ eGFR ซึ่งเป็นค่าประมาณการกรองของไต ส่วน uACR ใช้ประเมินอัลบูมินในปัสสาวะ ควรอ่านทั้งผลเลือด ปัสสาวะ และแนวโน้มร่วมกัน ไม่แปลง eGFR เป็นเปอร์เซ็นต์หรือวินิจฉัยจากตัวเลขครั้งเดียว
ค่าไตสามชื่อที่มักเห็นในใบตรวจ
คำว่าค่าไตมักรวมผลหลายชนิดที่ตอบต่างกัน Creatinine เป็นค่าที่วัดได้จากเลือด ส่วน eGFR เป็นค่าที่คำนวณเพื่อประมาณการกรอง ปัสสาวะ uACR เปรียบเทียบอัลบูมินกับครีเอตินินในตัวอย่างปัสสาวะ การดูผลเหล่านี้ร่วมกันช่วยให้เห็นภาพมากกว่าจ้องผลเดียว
| ผลตรวจ | บอกอะไร | หน่วยที่อาจพบ |
|---|---|---|
| Creatinine ในเลือด | ของเสียจากการทำงานของกล้ามเนื้อที่ไตช่วยขับออก | mg/dL หรือ µmol/L |
| eGFR | ค่าประมาณอัตราการกรองของไต | mL/min/1.73 m² |
| uACR / ACR | อัตราส่วนอัลบูมินต่อครีเอตินินในปัสสาวะ | mg/g หรือ mg/mmol |
เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์
ทำไม Creatinine เท่ากันจึงไม่ควรเทียบข้ามคน
การคำนวณ eGFR ใช้ข้อมูลประกอบ เช่น อายุและเพศตามสูตรที่ห้องปฏิบัติการใช้ จึงไม่ควรนำ Creatinine ของตนไปเทียบกับคนรู้จักแล้วสรุปว่าไตเหมือนกัน ค่า eGFR เองก็เป็นค่าประมาณ ผู้รักษาต้องพิจารณาว่าเหมาะกับบริบทหรือจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น cystatin C หรือไม่
- อ่านช่วงอ้างอิงและหน่วยบนใบรายงานจริง
- เปรียบเทียบผลของตนตามวันที่ตรวจ
- บอกแพทย์หากเจ็บป่วยเฉียบพลันในช่วงก่อนตรวจ
เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์
eGFR ลดลงครั้งเดียว หมายถึง CKD เลยหรือไม่
ยังสรุปไม่ได้ว่าเป็นโรคเรื้อรัง การวินิจฉัยต้องประเมินระยะเวลาของความผิดปกติและหลักฐานอื่น โดย CKD มีความผิดปกติต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน ค่า eGFR ตั้งแต่ 60 ขึ้นไปก็ไม่ได้ตัด CKD หากมีหลักฐานความเสียหายอื่น เช่น อัลบูมินรั่วต่อเนื่อง หากพบค่าลดลงใหม่ควรติดต่อผู้รักษาเพื่อกำหนดการตรวจซ้ำ ไม่รอเองจนถึงเกณฑ์เวลา
เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์
เปลี่ยนจากถามว่าค่าเท่าไร เป็นถามว่าจะติดตามอย่างไร
นำผลเลือดและปัสสาวะเดิมไปทุกครั้ง แล้วถามว่าการเปลี่ยนแปลงมีนัยสำคัญหรือไม่ ต้องตรวจซ้ำเมื่อใด และมีสิ่งใดในแผนดูแลที่ต้องปรับ การติดตามแนวโน้มและสาเหตุมีประโยชน์กว่าการซื้อผลิตภัณฑ์จากคำโฆษณาว่าลดค่าไต บทความนี้ไม่ได้เป็นเครื่องคำนวณหรือแผนเพิ่ม eGFR รายบุคคล
- เก็บวันที่ ผล eGFR, Creatinine และ uACR ในบันทึกเดียวกัน
- จดชื่อยาและการเปลี่ยนยาที่เกิดระหว่างผลตรวจสองครั้ง
- ถามว่ามีเหตุให้พบแพทย์ก่อนนัดหรือไม่
เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์
อ่านผลด้วยหน่วยเดียวกัน และให้ผู้รักษาตีความ
ใบตรวจจากคนละแห่งอาจใช้หน่วยต่างกัน โดยเฉพาะ Creatinine และ ACR จึงไม่ควรเทียบจำนวนที่เห็นตรง ๆ หรือเอาค่า ACR หน่วย mg/mmol ไปเทียบเกณฑ์ mg/g หากมีแต่ภาพผลตรวจที่ไม่เห็นหน่วย ให้ขอรายงานฉบับเต็ม การอ่านด้วยหน่วยที่ถูกต้องและเห็นวันที่ตรวจช่วยให้แพทย์ตีความได้ดีขึ้น ช่วงอ้างอิงของห้องปฏิบัติการเป็นข้อมูลประกอบ ไม่ได้แทนการประเมินว่ามี CKD หรือไม่
- เก็บใบตรวจเต็มหน้าและหน่วยของทุกผล
- ถามเมื่อผลครั้งใหม่ใช้ชื่อหรือสูตรต่างจากเดิม
- ไม่เปลี่ยนยาหรือปริมาณน้ำเพื่อทำให้ตัวเลขดูดีขึ้นก่อนตรวจ
เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์
คำถามที่พบบ่อย
คำตอบสำหรับความเข้าใจทั่วไปและการเตรียมคำถามกับทีมรักษา
เนื้อหาส่วนนี้ยังรอการตรวจทานโดยผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์
eGFR 60 หมายถึงไตเหลือ 60 เปอร์เซ็นต์ไหม?
ไม่ใช่ eGFR เป็นอัตราการกรองโดยมีหน่วย mL/min/1.73 m² ไม่ใช่เปอร์เซ็นต์เนื้อไตหรืออายุการใช้งานที่เหลือ
Creatinine อยู่ในช่วงอ้างอิง แปลว่าไม่มีโรคไตแน่นอนหรือไม่?
ยังรับประกันไม่ได้ ต้องดู eGFR ปัสสาวะ และบริบทความเสี่ยงร่วมกัน แพทย์เป็นผู้พิจารณาว่าต้องตรวจเพิ่มเติมหรือไม่
อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้องต่อ
เลือกอ่านประเด็นที่ตรงกับคำถาม หรือกลับไปดูภาพรวมสุขภาพไต
แหล่งอ้างอิงและการทบทวนเนื้อหา
ตรวจแหล่งข้อมูลวันที่ 15 ตุลาคม 2569 ยังรอยืนยันผู้ตรวจทานทางการแพทย์ ตัวอย่างมื้ออาหารและบันทึกเป็นคำอธิบายเชิงบรรณาธิการ ไม่ใช่สูตรรักษา ภาพสร้างด้วย AI และไม่ใช่ภาพผู้ป่วยจริง